Cymru V Belg

Cymru V Belg

Weithiau’n unig y digwydd – aliniad
Pob planed yn gelfydd
 ffawd, gan godi ein ffydd
A’n llenwi â llawenydd.

Oeddwn.  Roeddwn i yno.  Canais gyda’r dorf, bloeddiais, cynhyrfais a dathlais.  Roedd tîm Cymru yn arwrol a’r cyfan yn creu awyrgylch wefreiddiol.

Felly, pa gemau eraill sydd wedi rhoi awyrgylch o’r fath i ni?  Dyma’r rhai wnes i eu mwynhau dros y saith mlynedd ar hugain diwethaf.  Bum mewn dros gant o gemau Cymru (llond dwrn yn unig dramor, ond mae’r rheiny bob amser yn well ac heb eu cynnwys yma), ond dyma’r rhai roddodd awyrgylch wych:

Cymru v Sbaen (1989) – ar y Cae Ras.  Hollwych!

Cymru v Almaen (1991) – y gôl yna gan Ian Rush ac arwriaeth Southall!

Cymru v Romania (1994) – roedd yr awyrgylch cyn y gêm yn hollol drydanol.  Anghofiwn ni’r canlyniad.

Cymru v Eidal (2003) – Bellissimo!  Hon oedd yr un orau i mi.

Cymru v Rwsia (2004) – colli yn ymyl y lan go iawn, ond sôn am awyrgylch wych cyn y gêm!

Cymru v Gogledd Iwerddon (2011) – y tensiwn rhwng y cefnogwyr cyn y gêm yn hollol annisgwyl wrth i gefnogwyr Cymru rwygo baneri jac yr undeb cefnogwyr Gogledd Iwerddon i lawr.

Felly, sut oedd Cymru v Belg (2015) yn cymharu o ran awyrgylch?  Mae’n ddifyr nad oes gêm Cymru v Lloegr yn y rhestr, ond er i mi fynd i sawl un o’r gemau hynny nid oes yr un ohonynt y gallwn ddweud bod awyrgylch gwych (na drwg) cyn y gêm.

Bu cryn drin a thrafod yn y cyfryngau cyn y gêm v Belg ac roedd y tensiwn yn codi bob munud.  Ond allwn i ddim dweud bod yno awyrgylch drydannol na gwych o flaen y gêm.  Roedd hi’n go dawel tu allan i’r stadiwm ac efallai mai gêm nos Wener oedd yn gyfrifol am hynny a phobl yn cyrraedd ar ôl diwrnod o waith.  Ta waeth, roedd tu mewn i’r stadiwm yn fyd arall.

Ni wnaeth cefnogwyr Belg yr un math o sŵn a thro diwethaf ychydig flynyddoedd yn ôl â’u baner Gary Speed, ac roedd yr anthem genedlaethol yn wirioneddol wych.  Diolch i Sophie Evans am arwain mor dda.  Bu canu tros-ffiniau clwb gyda’r holl dorf yn mwynhau ‘Hymns and Arias’ (cân y Swans fel arfer) yn ogystal â Gwŷr Harlech, ‘Zombie Nation’ a ‘Cant’ Take My Eyes Off You’ ac yna, ugain mund cyn diwedd y gêm daeth y trobwynt o ran awyrgylch pan arweiniodd y Barry Horns y dorf i ganu’r anthem genedlaethol a’i ail-tharo ac yna ei chanu eto cyn y diwedd.

Dyna drobwynt na brofais cyn nos Wener.  Roedd yr effaith ar y chwaraewyr yn amlwg, ar y ddau dîm.  Fe glywir weithiau bobl yn sôn am wallt eich gwar yn codi a chroen gŵydd, y tro hwn roedd hynny’n ffaith.  Ni allai neb oedd yno fod wedi methu profi’r ias.

Felly, pa wahaniaeth wna hyn oll i Gymru oddi ar y maes pel-droed?  A fydd hyder Cymry yn codi yn yr un modd â’r tîm cenedlaethol?  Efallai, efallai… efallai y cawn dystiolaeth gadarn o hynny.  Os gyrhaeddith tîm Cymru y bencampwriaeth yn Ffrainc diddorol fydd gweld a fydd unrhyw ddylanwad ar arferion pledleisio pobl Cymru yn etholiad Senedd Cymru yn 2016.

Advertisements

Y Faner Goch

Bum yng ngŵyl y Merthyr Rising ar ddydd Sul 31 Mai 2015 a chael cryn fwynhad yn gwrando, dadlau, sgwrsio a thrafod.

Bu’n ŵyl ddifyr ar hyd wythnos gyfan, ond dim ond ar y Sul y cefais gyfle i fynd, ond dwi’n falch i mi fod.

Yn anffodus bu ychydig o ddrwg-deimlad ynglŷn â’r iaith Gymraeg yno gan i rywun roi graffiti Fe Godwn Ni Eto dros y murlun ardderchog Merthyr Rising oedd yno.  Roedd protest yn erbyn gŵyl i ddathlu protest yn ormod i rai efallai?  Mae’n debyg mai’r trueni oedd na fu i’r protestiwr/wraig hwn/hon ddatgan eu graffiti ar wal un o’r bwytai estron gyfalafol Americanaidd nid nepell o’r fan.  Ond protest yw protest yn y pen draw a llongyfarchion i’r protestydd ac i’r trefnwyr am gadw’r dadleuon yn fyw.  Dyna’r bwriad onid e?  Codi trafodaeth.  Anaml iawn y gwnaiff protest newid pethau’n uniongyrchol ac yn unionsyth, gweithredu i godi ymwybyddiaeth ac i godi trafodaeth a wneir fel rheol.

Felly, wedi paned chwyldroadol yng Soar bum yn gwrando ar ddadl unochrog braidd rhwng Bethan Jenkins AM ac Armon Williams o YesCymru a mwynhau gwrando arnynt yn esbonio mai nid mater o economi oedd y ddadl am annibyniaeth, ond mater o feddylfryd.  Y peth difyr i mi oedd sylweddoli bod yr ystafell yn go lawn (tua 30-40 o bobl) a dychmygwn eu bod yn go gefnogol i’r syniad o annibyniaeth, ond hyd yn oed yn y criw hwn roedd amheuaeth.  Siaradodd y ddau yn rymus a phwrpasol ac roedd hi’n werth gwrando arnynt.  Trueni na fyddai mwy wedi galw draw.

11063817_449369765237316_6045610383234431671_n

Ni chlywais Jamie Bevan yn canu, ond cefais wrando ar Rhys Mwyn yn traethu am wleidyddiaeth, hanes a Chymru.  Roedd hi’n braf iawn cael bod yno i’w glywed yn dweud wrth y gynulleidfa Saesneg ei hiaith (mwyafrif) bod byw yng Nghymru heb ddeall Cymraeg fel gwylio teledu du a gwyn.  Dyna ddywediad gwerth ei ddyfynu.  Mwynheais ei sgwrs yn fawr.

Rhywsut bu llwyddiant i gyrraedd caffi yng nghanol y dref, cael brechdan a phaned arall, gwylio rhai o fandiau roc Merthyr yn perfformio i gynulleidfa fawr ar y sgwar gyferbyn a thafarn y Dic Penderyn a chael llun neu ddau o flaen y murlun enwog, cyn dychwelyd i glywed cyfweliad Rhys Mwyn gyda Rene Griffiths o Batagonia.  Roedd hi’n hynod braf gwrando arno’n trafod y byd a’i bethau yn ei acen hyfryd ac yn dweud ei hanes ac agweddau (hynod) diddorol Archentwyr Cymraeg at Gymru.  Canodd ambell gân i ni hefyd ac mae’r alaw Heno Mae’n Bwrw Cwrw yn dal i droelli yn fy mhen.  Cefais gyfle wedyn i’w wahodd i ganu yn Cyrfe Mawr 2015 a cytunodd!

Drwy rhyw amryfusedd roedd amseru yr Artist Taxi Driver wedi newid a dim ond cwta ddeg munud y cefais i wrando arno a’i sgwrs “This is not a recession it’s a robbery!”, ond ni dociodd hynny ddim ar fy hoffter ohono.  Gwych!

Gobeithio y bydd Merthyr Rising arall yn 2016 ac y bydd yr holl drafod yn dechrau talu’i ffordd…